Kalendarz Majów · nawal 9 z 20
Nawal Toj
Toj to dzień ofiary i zapłaty, ale w rozumieniu kicze nie chodzi o karę, tylko o wzajemność. Tradycja mówi, że wszystko, co ludzie otrzymują od ziemi, nieba i przodków, wymaga wdzięczności, a ofiara złożona w świętym ogniu przywraca równowagę. Nawal wiąże się z Tojilem, dawnym bóstwem, które według opowieści kicze dało ludziom ogień, a jukatecka nazwa Muluk z wodą i deszczem, czyli odpowiedzią nieba na dar. Osoby urodzone w dniu Toj często są szczodre, wrażliwe na krzywdę i obdarzone silnym poczuciem odpowiedzialności. Pamiętają o innych, chętnie pomagają i potrafią dziękować. Tradycja widzi w nich naturalny dar do ceremonii, do prowadzenia rytuałów i do przywracania pokoju po sporach. Wyzwaniem bywa ciężar. Osoby z tym nawalem mogą przechodzić przez okresy trudności, poczucie winy lub wrażenie, że wciąż spłacają jakiś dług wobec świata. Zdarza się, że biorą na siebie zbyt wiele i nie pozwalają sobie przyjąć pomocy. W Cholq'ij jest to dzień ceremonii ognia: prosi się w nim o wybaczenie zaniedbań wobec ziemi i przodków, o zdrowie i o lżejszą drogę. Dla osób z tym nawalem tradycja ma prostą wskazówkę: wdzięczność nie musi być ciężarem, a dawanie najlepiej równoważy umiejętność przyjmowania.