Jak liczymy kosmogram

Skąd bierzemy pozycje planet, jak sprawdzamy je z NASA i gdzie kończy się nasza dokładność.

W skrócie

  • Pozycje Słońca, Księżyca, planet i planetoid liczymy własnym silnikiem astronomicznym, na własnym serwerze.
  • Wynik porównaliśmy z NASA JPL Horizons w 8000 pozycjach. Typowa różnica to 0,13 sekundy łuku.
  • W kosmogramie pokazujemy stopnie i minuty łuku. Minuta ma 60 sekund, więc nasza niedokładność jest dużo mniejsza niż to, co widać na ekranie.
  • Znamy dawne zmiany czasu i położenie 234 900 miejscowości, bo o Ascendencie decyduje dokładna chwila i miejsce.

Porównanie z NASA

Za wzorzec bierzemy NASA JPL Horizons, publiczny system Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA. Podaje położenia ciał Układu Słonecznego, a korzystają z niego astronomowie i zespoły prowadzące sondy kosmiczne.

Wylosowaliśmy 500 chwil z lat 1900-2025, czyli z lat urodzenia żyjących ludzi. Dla każdej policzyliśmy pełny kosmogram tym samym kodem, który liczy kosmogramy na stronie, i zapytaliśmy Horizons o te same ciała w tej samej chwili. Razem 8000 pozycji, ostatni pomiar 17.11.2026.

Różnica między naszą pozycją a pozycją z NASA JPL Horizons, w sekundach łuku. Typowa oznacza środkową ze wszystkich 500 prób.
CiałoTypowa różnicaNajwiększa różnica
Słońce0,100,37
Księżyc1,799,44
Merkury0,100,39
Wenus0,100,37
Mars0,100,35
Jowisz0,130,59
Saturn0,120,59
Uran0,191,34
Neptun0,201,68
Pluton0,270,83
Chiron0,100,47
Ceres0,100,39
Pallas0,100,40
Junona0,110,44
Westa0,100,39
Eris0,100,39

Sekunda łuku to 1/3600 stopnia. Dla porównania: tarcza Księżyca w pełni ma około 1865 sekund łuku, a złotówka oglądana z 4,7 kilometra ma jedną.

Największą różnicę ma Księżyc: do 9,44 sekundy łuku. To mniej więcej 1/198 jego tarczy. Księżyc pokonuje taki odcinek w około 17 sekund, czyli szybciej, niż ktokolwiek zapisuje godzinę urodzenia.

Z czego liczymy

  • Słońce i planety od Merkurego do Neptuna: teoria VSOP87, opracowana w paryskim Bureau des Longitudes (dziś IMCCE, Obserwatorium Paryskie). Wynik poprawiamy o czas, w jakim światło dociera do Ziemi, o ruch Ziemi i o kołysanie jej osi. Astronomowie nazywają dwie ostatnie poprawki aberracją i nutacją.
  • Księżyc: teoria ELP2000-82B w ujęciu Jeana Meeusa.
  • Pluton: teoria analityczna z książki „Astronomical Algorithms” Jeana Meeusa.
  • Chiron, Ceres, Pallas, Junona, Westa i Eris: tabele położeń pobrane z NASA JPL Horizons.
  • Czas: zegary chodzą według obrotu Ziemi, a ten jest nierówny. Różnicę między czasem zegarowym a jednostajnym czasem astronomicznym bierzemy z pomiarów publikowanych przez IERS, a dla dawniejszych lat ze wzorów Espenaka i Meeusa (NASA).
  • Ascendent i domy: lokalny czas gwiazdowy dla podanego miejsca. Do wyboru są domy Placidusa, domy równe i całe znaki.

Godzina i miejsce

Ascendent przesuwa się średnio o stopień co cztery minuty, więc pomyłka o godzinę zmienia cały układ domów. Dlatego pilnujemy dwóch rzeczy, na których kalkulatory mylą się najczęściej.

Czas. Od 1900 roku czas urzędowy w Polsce zmieniał się 142 razy. Był czas warszawski, czas letni w latach 40., potem przerwa, znów czas letni w latach 1957-1964 i od 1977 roku do dziś. Korzystamy z bazy stref czasowych IANA, tej samej, na której polegają systemy operacyjne, więc godzinę z aktu urodzenia przeliczamy tak, jak obowiązywała tamtego dnia.

Miejsce. W bazie mamy 234 900 miejscowości z położeniem i strefą czasową, w tym 3866 w Polsce (dane GeoNames). Wpisujesz nazwę, a współrzędne dobieramy sami.

Granice, o których mówimy wprost

  • Godzina urodzenia. Żaden program nie będzie dokładniejszy niż godzina, którą mu podasz. Jeśli znasz ją z dokładnością do kwadransa, Ascendent może się różnić o kilka stopni. Gdy jej nie znasz, liczymy niebo na południe i pomijamy Ascendent oraz domy.
  • Zakres lat. Chiron i planetoidy mają u nas tabele na lata 1900-2099. Poza tym zakresem pomijamy je i piszemy o tym pod wynikiem.
  • Daleka północ. Za kołem podbiegunowym domów Placidusa nie da się wyznaczyć. Podpowiadamy wtedy domy równe albo całe znaki.
  • Węzeł księżycowy prawdziwy. Programy liczą go na kilka sposobów, więc w innym miejscu możesz zobaczyć różnicę do około minuty łuku.
  • Astronomia a astrologia. Wszystko powyżej dotyczy położeń na niebie, które da się zmierzyć. Opis tych położeń to tradycja i język symboli, a nie nauka ścisła. Tę granicę rysujemy na całej stronie.

Sprawdź to u siebie

Pod każdym kosmogramem jest karta „Jak to policzyliśmy”: chwila urodzenia przeliczona na czas uniwersalny, dzień juliański i użyte teorie. Te same dane możesz wpisać do NASA JPL Horizons albo do dowolnego programu astronomicznego i porównać wynik.

Twój ważny okres, zanim się zacznie

Załóż darmowe konto: codziennie Twoja karta dnia i Księżyc, a gdy zacznie się ważny okres w Twoim kosmogramie, przypomnimy Ci e-mailem.