9 grudnia 2026

Nawal Imox (Krokodyl, woda)

Imox otwiera listę dwudziestu nawali i w tradycji kicze wiąże się z wodą: z deszczem, rzekami, jeziorami i morzem, a w jukateckim Imix także z krokodylem, pradawną istotą, na której grzbiecie wspiera się świat. Woda symbolizuje tu to, co głębokie i ukryte, czyli sny, przeczucia i nieuświadomione warstwy duszy. Ajq'ij łączą ten dzień z lewą stroną ciała i z siłą, której nie zawsze da się ująć słowami. Osoby urodzone w dniu Imox często są wrażliwe, twórcze i bardzo intuicyjne. Wyczuwają nastroje innych, mają bogatą wyobraźnię i silną więź z naturą, zwłaszcza z wodą. Tradycja mówi, że mogą rozwinąć dar uzdrawiania i duchowego przewodnictwa. Wyzwaniem bywa nadmiar emocji: łatwo ulegają cudzym wpływom, miewają zmienne nastroje i potrafią zgubić się we własnych myślach, co dawniej nazywano lekkim szaleństwem Imox. Pomaga im stały rytm dnia, kontakt z ziemią i ludzie, przy których czują się bezpiecznie. W Cholq'ij jest to dzień, w którym prosi się o deszcz, o spokój umysłu i o równowagę między tym, co widoczne, a tym, co ukryte. Łagodna wskazówka dla osób z tym nawalem brzmi: ufać intuicji, ale sprawdzać ją w spokojnej rozmowie z kimś zaufanym.

Liczba 9: B'elejeb', dziewiątka, jest w tradycji Majów mocno związana z życiem i jego dojrzewaniem. Często przypomina się, że rachuba Tzolk'in trwa mniej więcej tyle, co ludzka ciąża, czyli około dziewięciu miesięcy. Z dziewiątką łączy się też dziewięciu władców nocy i dziewięć poziomów podziemnego świata. Ostatnia z liczb środkowych daje nawalowi cierpliwość, wrażliwość i siłę wytrwania. Osoby urodzone w takim dniu często mają artystyczną duszę i umiejętność czekania na właściwy moment.

Krzyż majański

Krzyż to współczesna forma gwatemalska: poczęcie 8 dni przed urodzeniem w rachubie 260 dni, przeznaczenie 8 dni po, prawa ręka 6 dni przed, lewa 6 dni po. Prawa i lewa strona są odwrócone, jak w lustrze.

Poczęcie: 1 Aj. Pole poczęcia, umieszczane u dołu krzyża, wyznacza nawal przypadający osiem dni przed urodzeniem w rachubie 260 dni. W tej współczesnej formie odczytu, znanej z Gwatemali i opisanej m.in. przez Kennetha Johnsona, oznacza ono korzenie: to, co zostało przyniesione na świat, rodzinne wzorce i dawne skłonności. Często pokazuje, skąd bierze się naturalna siła, a także nawyki działające niemal bezwiednie.

Przeznaczenie: 4 Toj. Na górze krzyża leży pole przeznaczenia, czyli nawal dnia wypadającego osiem dni po urodzeniu. Według współczesnej gwatemalskiej formy krzyża, którą opisywał między innymi Kenneth Johnson, wskazuje ono kierunek rozwoju i cechy dojrzewające z wiekiem. Nie jest wyrokiem, raczej horyzontem: pokazuje, ku czemu osoby z danym układem mogą się zwracać, gdy nabierają doświadczenia i pewności siebie.

Prawa ręka: 3 Tz'ikin. Prawa ręka krzyża to nawal przypadający sześć dni przed urodzeniem. W tej współczesnej formie odczytu, wywodzonej z Gwatemali i opisanej m.in. przez Kennetha Johnsona, odpowiada stronie aktywnej: temu, co łatwo wychodzi w działaniu, w pracy i w kontaktach z ludźmi. Bywa też odczytywana jako źródło wsparcia, czyli cecha, po którą warto sięgać w trudniejszych chwilach i przy nowych przedsięwzięciach.

Lewa ręka: 2 Kej. Lewa ręka, ostatnie z pięciu pól, to nawal dnia przypadającego sześć dni po urodzeniu. Współczesny krzyż majański, znany z praktyki gwatemalskiej i opisany m.in. przez Kennetha Johnsona, łączy ją ze stroną przyjmującą: z intuicją, wrażliwością i tym, co dociera bez wysiłku. To pole mówi o przeczuciach, o odbiorze ludzi i miejsc oraz o darach, które rozwijają się w ciszy.

Haab i Długa Rachuba

14 Mak. Mak oznacza zamknięcie albo przykrycie. W tym miesiącu starsi mieszkańcy jukateckich osad obchodzili święto ku czci bóstw deszczu i Itzamny, którego częścią było gaszenie wielkiego ognia. Charakter miesiąca łączy więc kończenie, porządkowanie i prośbę o deszcz potrzebny polom.

13.0.14.3.1: 13 baktunów, 0 katunów, 14 tunów, 3 winali i 1 kinów od początku obecnej ery Majów.

Znak aztecki tego dnia

Ten sam dzień w azteckim tonalpohualli to 9 Cipactli (Krokodyl). Cipactli, czyli Krokodyl, otwiera listę dwudziestu znaków dnia i zarazem cały rachunek 260 dni, bo od dnia 1 Cipactli zaczyna się tonalpohualli. W mitach nahua Cipactli to pierwotna istota pływająca w wodach przed stworzeniem świata, z której ciała bogowie uformowali ziemię i niebo.